झापा : बिर्तामोड अहिलेको जस्तो व्यस्त र विस्तारित सहर बनिसकेको थिएन। बस्ती विस्तार हुँदै थियो। त्यही समयदेखि बिर्तामोड नगरपालिका–५ को जात्रुवारीमा चौधरी परिवारको बसोबास थियो। स्थानीयका अनुसार, जात्रु चौधरीको नामसँग जोडिएरै यस बस्तीको नाम ‘जात्रुवारी’ रहन गएको हो। यही ऐतिहासिक र सामाजिक परिवेशमा हुर्किएको चौधरी परिवारको नयाँ पुस्ता अहिले राजनीतिसँगै सामाजिक तथा खेलकुद क्षेत्रमा आफ्नो पहिचान स्थापित गर्ने प्रयासमा छ।
त्यही पुस्ताका एक प्रतिनिधि हुन्, दिपेन चौधरी। पारिवारिक रूपमा नेपाली कांग्रेससँग जोडिएको पृष्ठभूमि, विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको यात्रा र संगठनमा निरन्तरको सक्रियताले उनलाई झापाको कांग्रेस राजनीतिमा परिचित युवा नेताका रूपमा अघि बढाएको छ। बिर्तामोड–५ का वडा सभापति तथा नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधि चौधरी अहिले पार्टी संगठनलाई बलियो बनाउने र युवालाई राजनीतिक गतिविधिमा जोड्ने प्रयासमा छन्।
चौधरीको राजनीतिक यात्रा एकाएक सुरु भएको होइन। कांग्रेसप्रतिको पारिवारिक आस्था र राजनीतिक वातावरणले उनलाई सानैदेखि पार्टीसँग नजिक बनायो। त्यसैको प्रभावमा उनी नेपाल विद्यार्थी संघको राजनीतिमा सक्रिय भए। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको यात्रा पार्टी संगठनसम्म आइपुगेको छ। अहिले उनी स्थानीय तहमा पार्टीको नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेर राजनीतिक गतिविधिमा संलग्न छन्।
राजनीतिलाई पद प्राप्तिको माध्यममा मात्र सीमित नराखी संगठन निर्माण र सामाजिक सहभागितासँग जोड्नुपर्ने उनको मान्यता छ। पार्टीका कार्यक्रम, संगठनात्मक गतिविधि र कार्यकर्तासँगको सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिँदै आएका चौधरी आफूलाई कांग्रेसको एक सक्रिय सिपाहीका रूपमा प्रस्तुत गर्छन्।
कांग्रेसभित्रको राजनीतिक धार र युवा सक्रियता
नेपाली कांग्रेसभित्र नियमित महाधिवेशनको पक्षमा रहेको शेरबहादुर देउवा निकट समूहसँग आबद्ध चौधरी झापामा कृष्णप्रसाद सिटौलालाई साथ दिँदै अघि बढेका युवा नेता हुन्। पार्टीभित्रका राजनीतिक समीकरण र संगठनात्मक गतिविधिबीच उनले आफ्नो सक्रियतालाई निरन्तरता दिँदै आएका छन्।
कांग्रेसको राजनीतिमा युवा पुस्ताको सहभागिता अहिले थप चासोको विषय बनेको छ। परम्परागत राजनीतिक अभ्यास, नेतृत्व हस्तान्तरण, पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र र युवाको प्रतिनिधित्वबारे बहस भइरहेका बेला चौधरीजस्ता युवा नेताको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण देखिन्छ। पुरानो पुस्ताको राजनीतिक अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा जोड्न सके पार्टी संगठनलाई थप गतिशील बनाउन सकिने अपेक्षा कांग्रेसभित्र छ।
पछिल्ला वर्षमा युवाले उठाएका राजनीतिक, सामाजिक र सुशासनसम्बन्धी मुद्दाले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहस सिर्जना गरेका छन्। विशेषतः जेनजी आन्दोलनले युवाको असन्तुष्टि, राजनीतिक जवाफदेहिता र नेतृत्वप्रतिको अपेक्षालाई राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। यसले परम्परागत राजनीतिक दलहरूलाई समेत युवाको आवाज सुन्न, उनीहरूको सहभागिता बढाउन र आफ्ना कार्यशैलीमाथि पुनर्विचार गर्न दबाब दिएको छ।
यद्यपि, जेनजी आन्दोलनमा सहभागी सबै युवा कुनै एउटै दल वा राजनीतिक विचारसँग आबद्ध छैनन्। तर आन्दोलनपछि युवाको राजनीतिक चेतना, दलहरूप्रतिको चासो र सक्रिय सहभागिताबारे बहस थप व्यापक भएको छ। यस्तो परिस्थितिमा राजनीतिक दलहरूले युवालाई केवल चुनावी परिचालनको माध्यम नबनाई निर्णय प्रक्रियामै सहभागी गराउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।
चौधरीजस्ता युवा नेताका लागि पनि यो चुनौती र अवसर दुवै हो। पार्टीको परम्परागत संगठनलाई जोगाउँदै नयाँ पुस्ताको अपेक्षा सम्बोधन गर्नु, युवालाई राजनीतिप्रति आकर्षित गर्नु र उनीहरूको विश्वास जित्नु अबको राजनीतिक यात्राका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।
राजनीतिसँगै खेलकुद र सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय
चौधरीको परिचय पार्टी राजनीतिमा मात्र सीमित छैन। उनी सामाजिक तथा खेलकुद गतिविधिमा समेत सक्रिय छन्। पूर्वेली युवा क्लबका अध्यक्षका रूपमा उनले युवा परिचालन र सामाजिक सहभागितालाई अघि बढाउँदै आएका छन्। झापा उद्योग संघका सदस्यसमेत रहेका उनी व्यावसायिक तथा सामाजिक क्षेत्रसँग पनि जोडिएका छन्।
शारीरिक सुगठन अर्थात् बडीबिल्डिङ क्षेत्रमा समेत उनको संलग्नता छ। बडीबिल्डिङ एशोसिएसनको पूर्वकेन्द्रीय सदस्यका रूपमा काम गरिसकेका चौधरी आफैँ पनि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा सहभागी भएका छन्। ती प्रतियोगितामा उनले विभिन्न ट्रफी र पदक प्राप्त गरेको विवरण छ।
खेलकुदसँगको यही सम्बन्धले उनलाई युवामाझ थप परिचित बनाएको छ। खेलकुद प्रतियोगिता केवल प्रतिस्पर्धा र पुरस्कारमा सीमित हुँदैनन्स तिनले अनुशासन, आत्मविश्वास, सहकार्य र नेतृत्व विकासमा पनि योगदान पुर्याउँछन्। यही मान्यताअनुसार खेलकुद क्षेत्रको विकास र युवा सहभागितालाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने पक्षमा चौधरी सक्रिय रहँदै आएका छन्।
झापा गोल्डकप र भद्रपुर झापा गोल्डकपजस्ता प्रतियोगितासँगको उनको आबद्धता पनि खेलकुद क्षेत्रप्रतिको चासोसँग जोडिएको छ। यस्ता प्रतियोगिताले स्थानीय खेलाडीलाई अवसर प्रदान गर्नुका साथै जिल्लाको खेलकुद पहिचान स्थापित गर्न सहयोग पुर्याउँछन्। प्रतियोगिताको व्यवस्थापन, प्रवर्द्धन र विस्तारमा सामाजिक तथा व्यावसायिक क्षेत्रका व्यक्तिको सहभागिताले खेलकुद गतिविधिलाई थप व्यवस्थित बनाउन मद्दत गर्छ।
राजनीति, व्यवसाय, सामाजिक गतिविधि र खेलकुदलाई एकसाथ अघि बढाउनु सहज काम होइन। तर यी विभिन्न क्षेत्रमा सक्रिय रहँदा समुदायका फरक–फरक समूहसँग सम्पर्क स्थापित हुने र सामाजिक आवश्यकता बुझ्ने अवसर मिल्ने चौधरीजस्ता युवाको अनुभवले देखाउँछ।
विरासतभन्दा बाहिर आफ्नै पहिचानको खोजी
चौधरीको राजनीतिक यात्रामा पारिवारिक पृष्ठभूमि महत्त्वपूर्ण आधार बनेको देखिन्छ। नेपाली कांग्रेसप्रति समर्पित परिवारमा हुर्किनुले उनलाई पार्टीको विचार र संगठनसँग नजिक बनायो। तर समकालीन राजनीतिमा पारिवारिक विरासत मात्र पर्याप्त हुँदैन। जनतासँगको सम्बन्ध, संगठनात्मक क्षमता, सार्वजनिक व्यवहार र परिणाममुखी कामले नै राजनीतिक व्यक्तित्वको मूल्यांकन निर्धारण गर्छ।
बिर्तामोड–५ को जात्रुवारीबाट सुरु भएको उनको सामाजिक परिचय अहिले पार्टी संगठन र खेलकुद क्षेत्रसम्म फैलिएको छ। वडा सभापति तथा केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधिको जिम्मेवारीले उनलाई स्थानीय संगठनको कामसँगै पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्व चयन प्रक्रियासँग पनि जोडेको छ। यो जिम्मेवारी अवसरसँगै संगठनप्रति उत्तरदायी हुने दायित्वसमेत हो।
कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरणको बहस चलिरहेका बेला युवाले आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्नुपर्ने आवश्यकता अझ बढेको छ। युवाको उपस्थिति बढाउनु मात्र पर्याप्त हुँदैनस उनीहरूलाई नीति निर्माण, संगठन सञ्चालन र नेतृत्व चयनमा अर्थपूर्ण भूमिका दिनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ। पार्टीभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाउने, नयाँ विचारलाई स्थान दिने र जनताका दैनिक समस्यासँग जोडिने राजनीति नै युवालाई आकर्षित गर्ने आधार बन्न सक्छ।
चौधरीको आगामी राजनीतिक यात्राको मूल्यांकन पनि यही आधारमा हुनेछ-उनले संगठनमा कस्तो योगदान पुर्याउँछन्, युवालाई कति जोड्न सक्छन् र सामाजिक क्षेत्रमा सक्रियतालाई जनताको हितसँग कसरी जोड्छन् भन्ने कुराले उनको राजनीतिक पहिचानलाई थप स्पष्ट बनाउनेछ।
जात्रुवारीको पुरानो सामाजिक परिवेशबाट उदाएका दिपेन चौधरी अहिले कांग्रेसको संगठनात्मक राजनीतिमा आफ्नो स्थान बलियो बनाउने यात्रामा छन्। पारिवारिक राजनीतिक पृष्ठभूमि, विद्यार्थी राजनीतिबाट प्राप्त अनुभव र खेलकुद तथा सामाजिक क्षेत्रमा बनाएको सम्बन्ध उनका आधार हुन्। अब ती आधारलाई जनमुखी काम, युवाको प्रतिनिधित्व र परिणाममुखी राजनीतिक व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न सक्नु नै उनको नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा हुनेछ।
